BMW M1: de raceauto die eerst een straatauto moest worden

De neus is laag, de koplampen verdwijnen in de carrosserie en de motor zit achter de stoelen. Toch staat er geen twaalfcilinder onder de achterklep van de BMW M1, maar een zes-in-lijn. Dat detail maakt meteen duidelijk hoe eigenzinnig deze auto is. BMW bouwde geen uitvergrote versie van zijn sportieve sedans, maar een zelfstandige middenmotorsportwagen. Tegelijk bleef het merk trouw aan een motortype dat al nauw met zijn identiteit verbonden was. Die combinatie bepaalt nog steeds zijn aantrekkingskracht.

De M1, gebouwd van 1978 tot 1981, ontstond vanuit een concrete autosportambitie. Voor toelating tot bepaalde raceklassen moesten voldoende straatversies worden geproduceerd: homologatie maakte serieproductie tot een toegangsbewijs voor het circuit. Alleen bleek de weg van ontwerp naar aflevering ingewikkelder dan voorzien. Vertragingen brachten de oorspronkelijke wedstrijdplannen in het gedrang. Daarmee kreeg de M1 een merkwaardige positie: een auto die zijn bestaansrecht aan reglementen ontleende, maar niet op het geplande moment kon profiteren van het speelveld waarvoor hij was bedacht.

Technisch week de M1 sterk af van de BMW's die klanten uit de showroom kenden. Een stalen buizenframe vormde de dragende structuur, met daaromheen carrosseriedelen van glasvezelversterkte kunststof. De 3,5-liter zes-in-lijn lag in lengterichting achter het interieur en leverde in straatuitvoering 277 pk. Vier kleppen per cilinder en afzonderlijke gaskleppen pasten bij zijn sportieve opdracht. De dry-sumpsmering, waarbij olie in een afzonderlijk reservoir wordt opgeslagen, hielp de olietoevoer onder hoge dwarskrachten zeker te stellen. Het waren functionele keuzes, geen aankleding.

Giorgetto Giugiaro gaf die techniek een opvallend beheerste vorm. De wigvorm is onmiskenbaar verbonden met de jaren zeventig, maar de flanken blijven relatief rustig. Zwarte lamellen boven de motor en de lage voorzijde geven de auto karakter zonder een overvloed aan versiering. Binnen is de tegenstelling minstens zo interessant: tegenover het exotische silhouet staat een zakelijk instrumentarium met duidelijk afleesbare meters en conventionele schakelaars. De M1 presenteert zich van buiten als uitzondering, terwijl de bediening herkenbaarheid zoekt. Juist daardoor oogt hij niet als een vrijblijvend stijlexperiment.

Een eigen wedstrijdserie gaf de auto alsnog een zichtbaar podium. In 1979 en 1980 reden speciaal geprepareerde M1's in het Procar-kampioenschap, met onder anderen Formule 1-coureurs aan de start. Voor liefhebbers is dat belangrijker dan een losse verwijzing naar racegenen: er bestaat een rechtstreeks verband tussen het straatmodel en auto's die daadwerkelijk tegen elkaar uitkwamen. De verbrede circuitversies maakten bovendien zichtbaar hoeveel wedstrijdpotentieel onder de betrekkelijk ingetogen straatcarrosserie schuilging. Procar werd zo een wezenlijk hoofdstuk van de M1, niet slechts een voetnoot.

Vandaag vraagt de M1 om een andere blik dan alleen die op vermogen of zeldzaamheid. Zijn bijzondere waarde zit in de samenhang tussen een ongebruikelijke constructie, een helder ontwerp en een autosportplan dat een omweg nam. Voor een eigenaar betekent dat ook verantwoordelijkheid: specialistisch onderhoud, documentatie en de kwaliteit van eerdere restauraties verdienen nadrukkelijk aandacht. Het bekende embleem maakt hem technisch niet tot een doorsnee BMW. De M1 blijft vooral boeiend omdat hij laat zien hoe een moeizaam uitgevoerd wedstrijdproject een overtuigende klassieker kan opleveren.