BMW Z1: de klassieker waarvan niet alleen de deuren anders denken

Bij de BMW Z1 zwaait de deur niet naar buiten: hij zakt weg in de hoge dorpel. Wat normaal een simpele toegang tot het interieur is, wordt hier een zichtbaar stuk werktuigbouwkunde. Toch vertellen die deuren maar een deel van het verhaal. Deze compacte roadster was een proeftuin voor andere manieren van construeren. Juist dat maakt hem vandaag interessant: niet alleen zijn silhouet wijkt af, ook onder de huid zitten keuzes die bij een kleine serie konden blijven bestaan.

De Z1 kwam voort uit BMW Technik, de ontwikkelingsafdeling die in de jaren tachtig ruimte kreeg om buiten de gebruikelijke modelprogramma's te denken. In 1987 verscheen de auto op de autosalon van Frankfurt; uiteindelijk werden er ongeveer achtduizend gebouwd. Daarmee bleef hij een uitzondering binnen een merk dat vooral bekendstond om sedans en coupés. De aantrekkingskracht schuilt niet uitsluitend in die beperkte productie. Je kijkt naar een experiment dat daadwerkelijk kentekens kreeg, zonder dat alle eigenaardigheden onderweg werden gladgestreken.

De constructie verklaart waarom de Z1 zulke ongewone deuren kon krijgen. Een dragende stalen structuur vormt de basis, terwijl de kunststof buitenpanelen niet de hoofdrol spelen in de stijfheid van de auto. De hoge dorpels zijn daardoor veel belangrijker dan hun uiterlijk doet vermoeden. De carrosseriepanelen zijn bovendien demonteerbaar, al is een volledige wissel geen klusje voor tussendoor. Het onderscheid tussen dragende structuur en zichtbare buitenkant geeft deze BMW een technisch karakter dat verder gaat dan een opvallende ontwerptruc.

Onder de lange motorkap is het recept juist herkenbaar. De 2,5-liter zes-in-lijn, bekend uit de 325i van de E30-generatie, levert 170 pk en is gekoppeld aan een handgeschakelde vijfversnellingsbak. De achterwielen worden aangedreven. Geen exotische motor dus, maar vertrouwde techniek in een ongebruikelijke verpakking. De motor ligt relatief ver naar achteren en de Z1 kreeg een speciaal ontwikkelde multilink-achterwielophanging. Daarmee verschoof de technische aandacht van louter vermogen naar de plaatsing van massa en de geleiding van de wielen.

Voor een liefhebber van vandaag heeft die combinatie praktische gevolgen. De herkomst van de motor biedt herkenning, maar maakt de complete auto nog niet even eenvoudig te onderhouden als een gewone 3-serie. Deursystemen, afdichtingen, interieurdelen en carrosseriepanelen verdienen bij een aankoop afzonderlijk onderzoek. Laat het mechanisme herhaaldelijk bedienen en controleer passing en werking, liefst met iemand die het model kent. Ook de geschiedenis van schadeherstel telt zwaar: een nette laklaag vertelt niet hoe zorgvuldig de onderliggende constructie is behandeld.

Het bijzondere van de Z1 zit uiteindelijk in de vrijheid die zijn ontwerpers kregen om een vertrouwd autotype opnieuw te bekijken. De hoge instap is niet voor iedereen handig en de specifieke onderdelen vragen aandacht, maar precies die compromissen maken zijn verhaal tastbaar. Zijn prestaties zijn niet het doorslaggevende argument. Deze BMW is vooral boeiend als klassieker waarin een fabrikant zichtbaar iets durfde uit te proberen. De deuren trekken de aandacht; de constructie erachter geeft een reden om te blijven kijken.