Citroën SM: een lange reis begint bij rust in het stuur

Laat bij een stilstaande Citroën SM het stuur los na het verdraaien, en het wil zelf terug naar de middenstand. Dat kleine, merkwaardige gebaar vertelt meer over deze reisauto dan zijn lange motorkap. Citroën wilde niet simpelweg een snelle coupé bouwen, maar onderzoeken hoe een bestuurder bij hoge kruissnelheden minder werk kon krijgen. De SM, gepresenteerd in 1970, maakte van koersvastheid en comfort daarom geen bijzaak. Ze vormden het uitgangspunt van een technisch ongewoon geheel.

De achtergrond daarvan ligt bij de DS, waarmee Citroën al had laten zien dat vering en bediening radicaal anders konden. Voor de SM werd die denkwijze gekoppeld aan een zescilindermotor van Maserati, het Italiaanse merk waarover Citroën destijds de zeggenschap had. Die combinatie leverde geen conventionele sportwagen op. De V6 dreef de voorwielen aan, terwijl de lange carrosserie vooral ruimte bood aan twee reizigers en hun bagage. Achterin waren extra zitplaatsen, maar geen volwaardig alternatief voor een ruime limousine.

Het meest eigenzinnige onderdeel heet DIRAVI. Deze hydraulisch bekrachtigde stuurinrichting heeft een actieve terugkeer naar de middenstand en een stuurgewicht dat met de rijsnelheid toeneemt. Bij manoeuvreren vraagt sturen daardoor weinig kracht; onderweg wordt de rechtuitstand nadrukkelijker voelbaar. Tegelijk worden reacties vanuit de voorwielen sterk van het stuur geïsoleerd. Wie conventionele terugkoppeling verwacht, moet dus omschakelen. De bedoeling is niet om iedere oneffenheid door te geven, maar om te voorkomen dat zulke verstoringen voortdurend aandacht opeisen.

De hydropneumatische vering volgt dezelfde filosofie. Gas in de veerbollen werkt als veerelement, terwijl hydraulische vloeistof krachten overbrengt en demping mogelijk maakt. Automatische niveauregeling houdt de carrosserie op de bedoelde hoogte wanneer de belading verandert. Dat past bij een auto die met koffers en passagiers dezelfde lange rit moet kunnen maken als zonder. Ook de vorm helpt mee: de lage neus, de naar achteren toelopende carrosserie en de gedeeltelijk afgedekte achterwielen maken zichtbaar hoe nadrukkelijk luchtstroming het ontwerp bepaalde.

Voor liefhebbers is die samenhang belangrijker dan een geïsoleerd vermogenscijfer. De SM laat zien dat exclusiviteit ook kan ontstaan uit een afwijkende technische overtuiging, niet uitsluitend uit materiaalkeuze of motorinhoud. Daar staat bij een klassieker een praktische opdracht tegenover. Zowel de V6 als het hydraulische systeem vraagt om deskundig onderhoud. Een sluitende onderhoudshistorie en aantoonbare kennis bij de werkplaats zijn daarom zinvoller selectiecriteria dan alleen een fraai interieur of glanzende lak. Stilstand is geen bewijs van behoud.

De bijzondere kwaliteit van de SM zit uiteindelijk in zijn verdeling van taken. De bestuurder kiest richting en tempo; de auto probeert belading, oneffenheden en ongewenste stuurreacties zo veel mogelijk op de achtergrond te houden. Dat maakt hem niet vanzelfsprekend de beste keuze voor iedereen. Zijn bediening vraagt gewenning en zijn techniek verdraagt geen achteloos eigenaarschap. Maar als gran turismo heeft hij een helder standpunt: een lange afstand wordt niet alleen korter door snelheid, maar ook lichter door minder onrust.