Citroën SM: een reisauto die rechtuit rijden opnieuw bedacht

Bij de Citroën SM draait het stuur na een manoeuvre zelfstandig terug naar de middenstand, zelfs wanneer de auto stilstaat. Dat kleine, ongewone detail vertelt veel over deze Franse reisauto. Citroën wilde niet simpelweg een krachtige coupé bouwen met zachte stoelen. Het wilde onderzoeken hoeveel inspanning een bestuurder onderweg werkelijk moest leveren. De in 1970 geïntroduceerde SM maakte daardoor zelfs van rechtuit rijden een technisch vraagstuk, met antwoorden die ook binnen de wereld van exclusieve auto's opmerkelijk bleven.

De achtergrond was ambitieus. Citroën had in 1968 Maserati overgenomen en kreeg daarmee toegang tot Italiaanse motorenkennis. Voor de SM resulteerde dat in een 2,7-liter V6 met vier bovenliggende nokkenassen, gekoppeld aan voorwielaandrijving. Die combinatie week nadrukkelijk af van het gebruikelijke recept voor een grote sportieve coupé. De motor gaf de SM de prestaties die bij zijn positie pasten, maar bepaalde niet alleen zijn karakter. Minstens zo belangrijk was de manier waarop het onderstel snelheid, koersvastheid en rust met elkaar moest verenigen.

Het duidelijkste voorbeeld daarvan is DIRAVI, de bijzondere hydraulische stuurbekrachtiging. Naarmate de snelheid stijgt, neemt de kracht toe waarmee het systeem het stuur rond de middenstand houdt. Bij parkeren blijft sturen juist licht. Tegelijk schermt de constructie veel krachten vanuit de voorwielen af van het stuurwiel. De bestuurder krijgt dus niet de gebruikelijke stroom bewegingen en rukjes door. Dat vraagt gewenning: de SM nodigt uit tot kleine, beheerste stuurbewegingen, niet tot voortdurend corrigeren. Zijn technische logica draait om minder onrust tijdens lange trajecten.

De hydropneumatische vering vult die benadering aan. Gas onder druk vormt het verende element; hydrauliek regelt onder meer de rijhoogte, zodat belading de houding van de auto niet blijvend verandert. Ook het koetswerk is op voortgang gericht. De lange neus, het naar achteren versmallende silhouet en de gedeeltelijk afgedekte achterwielen maken de SM visueel anders dan een conventionele gran turismo. Bij de Europese uitvoering liggen zes koplampen achter een glazen front. Een deel draait mee met de besturing, zodat techniek ook letterlijk de blik vooruit beïnvloedt.

Voor een liefhebber betekent die samenhang dat een SM niet verstandig op motorgeluid of uiterlijk alleen te beoordelen is. Bij een aankoop verdienen het hydraulische systeem, de afstelling van de besturing en de onderhoudshistorie van de V6 evenveel aandacht als carrosserie en interieur. Specialistische kennis is belangrijk, juist omdat de verschillende systemen elk hun eigen procedures kennen. Een fraai gerestaureerde buitenkant zegt weinig over hoe zorgvuldig de techniek eronder is onderhouden. De kwaliteit van het geheel bepaalt of het oorspronkelijke reisconcept nog overtuigend functioneert.

Daar ligt ook de blijvende aantrekkingskracht van de SM. Veel reisauto's proberen vermoeidheid te beperken door de inzittenden te isoleren; deze Citroën veranderde daarnaast bewust de bediening van de auto. Niet iedere bestuurder zal de gefilterde besturing waarderen, en zijn technische complexiteit vraagt een betrokken eigenaar. Maar als gran turismo heeft hij een scherp omlijnd idee: grote afstanden moeten minder correcties en minder fysieke inspanning kosten. Zijn exclusiviteit zit daarmee niet uitsluitend in zijn verschijning, maar vooral in een ongebruikelijke opvatting over autorijden.